W dru­gim i trzecim roku

W dru­gim i trzecim roku życia potrzeba bliskości rodziców, nieustannego kontaktu z nimi, ich zainteresowania, serdeczności i miłości jest tak silna, że chociaż dziecko nie formułuje jej słowami, pragnienie to wyraża całym swoim za­chowaniem, począwszy od biegania za matką, przymilania się, zasypywania jej pytaniami, inicjowania wspólnej zabawy, wchodzenia na kolana, obejmo­wania za szyję itp., a skończywszy na celowo niegrzecznym w stosunku do niej zachowaniu. Doskonale bowiem orientuje się, że łatwiej zmusi rodziców, aby przestali się zajmować swoimi sprawami, gdy będzie biegać i hałasować, niż gdy spokojnie będzie się bawiło w swym kąciku. Na ogół te właśnie prag­nienia powodują, że grzeczne na ogół dzieci stają się nagle nieznośne, gdy przyjdą goście lub mama zacznie rozmawiać z kimś na spacerze.